30 Mart 2026 Pazartesi

Çok Vasat ve Abidik Gubidik Bir Resmî Geçit

 

* Vasat kelimesi yanlış kullanılıyor. Vasat, ortalama demek. Ancak biz vasatı, “kötü” olarak kullanılıyoruz. Hatta üstüne, “çok vasat” diye bir kullanımımız var. Yani “çok ortalama” diyoruz. Hatalı; “dil bilgisiciler” açıklasın.

* Şimdi bir kelime üzerine konuşacağız; ancak bu kelime yanlış kullanılan değil, kullanılmayan, “Doğa’l” nedenlerle varlığını öğrendiğim bir kelime: kavgalaşmak. Bize yıllar önce kavgalaşmak tabirini kullanan kızımıza, “Ne kadar güzel bir tabir buldun, ‘kavga etmek’ yerine ‘kavgalaşmak’ gayet mantıklı.” demiştik. Meğer öyle bir kelime varmış. Türk Dil Kurumu da, Haldun Taner’den örnek vermiş: "Ali kaptı önce elimden. Kavgalaştık. Sonra ben alıp kaçtım". Bu kelimeyi kazandırdığı için kızıma teşekkürü bir borç bilirim.

Hadi bunu artık yayalım, kavgalaşmadan.

* İnternette Gülgün Feyman’ın konuşmasına denk geldim, yanlış söylendiğini belirttiği kelimemiz “resmigeçit”. Resmi’de geçen “i” de uzatılmıyor. Resm-i geçitten geliyor yani. Resm de Arapça tören demek. Bu durumda resmigeçit, geçit töreni demek; “resmî geçit” değil.

Bunu öğrenince aklıma ademimerkeziyet geldi. Genelde âdem-i merkeziyet gibi söylenir, a uzatılır. Halbuki kelime âdem, yani insan değil; adem, yani yokluk olmalı. TDK tarafından “ademimerkeziyet” şeklinde kabul edilen kelime de yerinden yönetimi, yani merkeziliğin yokluğunu tanımlıyor.

Ari Barokas’ın Salaksın şarkısında da âdem-i merkeziyet gibi geçer, ama o şarkının söylenişiyle ilgili de olabilir; şarkıda uzatabilirsin yani. Ama hukukçuların çoğu tarafından bilinmeyen bir şeyi, Ari abi nereden bilsin?

Ademimerkeziyeti bana bu şekilde kim öğretti peki? İdare Hukuku hocamız Yıldızhan Yayla. Işıklar içinde uyusun…

* Şimdi geldik “abidik gubidik” bir konuya. Türk Dil Kurumu saçma ile eş anlamlı bulmuş bu tabiri. Peki bu kelime nereden çıkmış? Artvin doğumlu olan, Giresun’da büyüyen ve espri kültürü dahil birçok şeyi Giresun’dan aldığını söyleyen Öztürk Serengil (o da nur içinde yatsın), orada tahlisiye (can kurtarma) sandalı kürekçisinden duyduğu abidik gubidik kullanımını çok beğenmiş, filmlerinde kullanmış ve Türkçeye kazandırmış. Gece kulübünün adı da Abidik Gubidik olmuş. Hatta meşhur “Abidik Gubidik Twist” de var, bilirsiniz. Evet, Giresunlu bir kayıkçının eseridir bu...

Bu aralar çok yağmur yağıyor; şemsiyesiz, kapüşonsuz dışarı çıkmayın, “abidik gubidik” iş yapmayın…